پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٤ - پاسخ ايران به رفتارى محترمانه

پاسخ ايران به رفتارى محترمانه

ويليام او. بيمن
استاد انسان‌شناسى و رئيس مركز مطالعات خاورميانه‌اى دانشگاه براون
مقامات ايرانى به اصول عدم گسترش تسليحات اتمى، تقريبا همه خواسته‌هاى جامعه بين‌الملل را محقق ساختند. اين توافق ضربه‌اى حساب شده براى دولت‌بوش بود، ولى بعيد است واشنگتن بدان رضايت‌بدهد.
ماههاست كه دولت‌بوش تلاش مى‌كند كه ايران را بخاطر توليد نيروى هسته‌اى مرعوب و تهديد كند. يك راكتور آب سبك كه در شهر بوشهر احداث مى‌گردد و شايد هم هرگز براى توليد سوخت هسته‌اى بكار گرفته نشود، بى‌امان تهديدى بين‌المللى قلمداد مى‌شود. مقادير ريز اورانيوم غنى‌سازى شده را به عنوان پيشقراولان يك بمب اتمى قريب‌الوقوع به خورد مطبوعات دادند. ايالات متحده در اقدامى ناموفق كوشيد به روسيه فشار بياورد تا ايران را در راه توليد مشروع انرژى اتمى يارى نرساند. اگر چه اين مسئله هيچگاه اساسا اثبات نخواهد شد، اما به احتمال قريب به يقين، آمريكا به ژاپن، كانادا و استراليا فشار آورد تا قطعنامه ناممكن را تقديم آژانس بين‌المللى انرژى اتمى سازند تا ايران را ملزم به اثبات اين نكته نمايند كه جنگ‌افزار هسته‌اى توليد نمى‌كند. اين معادل ديپلماتيك آن است كه از كسى بخواهيم اثبات كند كه همسرش را كتك نمى‌زند.
ايالات متحده بايد درك كند كه «فشار» تاثيرى روى ايرانيان سربلند نمى‌گذارد. هنگامى كه جك استراو، يوشكافيشر و دومينيك دويلپن وزراى خارجه انگليس، آلمان و فرانسه مقابل مقامات ايرانى پشت ميز مذاكره نشستند و بجاى «پماق‌» و افترا، «هويج‌» و برهان ارايه نمودند، ايرانيان نيز پاسخى لايق دادند. در قبال توافق ايران براى امضاى پروتكل الحاقى معاهده منع تكثير تسليحات اتمى (N PT) كه راهها را براى بازرسى‌هاى سختگيرانه‌تر آژانس از تاسيسات اتمى‌اش هموار مى‌سازد، سه وزير خارجه اروپايى قول دادند كه ايران را در جهت مدرنيزه ساختن برنامه اتمى غير نظامى‌اش از لحاظ فنى و «سوخت تضمين شده‌» يارى و مساعدت كنند.
توافق ايران مى‌بايست‌با استقبال واشنگتن مواجه گردد، ولى به اظهارات تحسين‌آميز دولت‌بوش اعتماد نكنيد. نام بازى واشنگتن ارايه وجهه‌اى اهريمنى از ايران است. از زمانى كه ايران در نطق سال ٢٠٠٢ از سوى پرزيدنت جورج بوش در كنگره آمريكا عضوى از «محور شرارت‌» لقب گرفته، جنگجويان نومحافظه كار كاخ سفيد بدنبال بهانه‌اى جهت تضعيف حكومت جمهورى اسلامى ايران مى‌گردند. اما واشنگتن بدليل نداشتن نمايندگى و مناسبات اقتصادى با جمهورى اسلامى، نمى‌تواند به تهران فشار بياورد.
همانگونه كه متحدان اروپايى ايالات متحده نشان دادند، ظاهرا ديپلماسى واقعى، نمرده است. افزون بر اين، جلب رضايت ايران براى پذيرش پروتكل الحاقى به نفع همه بود. لذا از اين منظر به نفع ايران است كه براى داشتن انرژى هسته‌اى دلايل اقتصادى و زيست محيطى مشروعى داشته باشد. همچنين از لحاظ حصول اطمينان از اين نكته، كه انرژى هسته‌اى بزودى تبديل به توليد جنگ‌افزارهاى خشونت‌آميز در خاورميانه نمى‌گردد، به صلاح منطقه و ساير كشورهاى دنياست. هنوز جوهر توافقتنامه آنقدر خشك نشده كه بتواند خوشه‌هاى خشم اجتناب‌ناپذير بازندگان را پديد آورد. واشنگتن محتاطانه از اين توافق استقبال كرده است. اما انتظار مى‌رود كه دير يا زود آمريكا و اسراييل بگويند كه ايران در اجراى تعهداتش جديت‌به خرج نمى‌دهد، يا برنامه اتمى مخفى تهران هنوز جريان دارد، يا هرچه ايران انجام مى‌دهد، قابل اعتماد نيست، در حالى كه جهان اين رجزخوانى را قبلا شنيده اما هر دفعه نتوانسته ايران را به تبعيت از خواست جامعه بين‌الملل وادارد.
تعدادى از ديدگاه‌هاى تند نيز در ايران، اظهارات ستيزه‌جويانه‌اى مطرح خواهند كرد، مثلا حسن روحانى دبير شوراى عالى امنيت ملى ايران، بلافاصله پس از اعلام خبر توافق، گفت كه كليه فعاليت‌هاى اتمى صلح‌جويانه ايران از جمله غنى‌سازى اورانيوم حق مسلم ملت ايران است و هيچ‌كس نمى‌تواند اين حق مسلم را سلب نمايد.
البته طرفين [هم ايران و هم اروپاييان] بايد به وعده‌هاى خويش عمل كنند: حفظ فضاى آرامش و توام با حسن‌نيست، بهترين راه تضمين تحقق اين وعده‌هاست. مشتاقانه اميد مى‌رود كه امريكا در اين برهه حساس، چوب لاى چرخ نگذارد. يقينا در طى ٢ سال اخير، زورگويى واشنگتن امرى روزمره بوده است. اين موضوع سختگيرانه، برخى از جمهوريخواهان دو آتشه را خشنود كرده، ولى براى امريكاييان و ملت‌هاى خاورميانه چيزى جز فلاكت‌به ارمغان نياورده است. پيام تلويحى ايران به واشنگتن اين است كه اگر رفتار وهن‌آلود و تحقيرآميزى از سوى امريكا ببيند، هيچ چيزى را نخواهد پذيرفت، ولو اين كه منطقى باشد!
چقدر مسرت‌بخش است كه مى‌بينيم وزراى خارجه اروپا همانند بزرگسالان منطقى رفتار نمايند و عملا نشان مى‌دهند برخورد محترمانه با ملتى نظير ايران پاسخ معقولى برخواهد انگيخت.